Dlaczego psychiatra zleca badania krwi?

Dlaczego psychiatra zleca badania krwi? Nie dlatego, że depresję, zaburzenia lękowe czy ADHD można rozpoznać na podstawie wyników laboratoryjnych. Badania krwi mogą pomóc sprawdzić, czy objawy psychiczne nie są związane z chorobą lub niedoborem, który może je naśladować albo nasilać. Mogą również być potrzebne do oceny bezpieczeństwa planowanego leczenia.

Przykładowo niedoczynność tarczycy może powodować zmęczenie, spowolnienie, problemy z koncentracją i obniżenie nastroju, a niedokrwistość może wiązać się z osłabieniem, męczliwością, zawrotami głowy czy pogorszeniem koncentracji. W takich sytuacjach sama diagnoza psychiatryczna bez uwzględnienia stanu zdrowia fizycznego mogłaby nie wyjaśniać wszystkich objawów.

Jednocześnie nie ma jednego obowiązkowego zestawu badań krwi, który każda osoba musi wykonać przed pierwszą wizytą u psychiatry. Zakres diagnostyki zależy od objawów, chorób współistniejących, przyjmowanych leków, wieku oraz rodzaju planowanego leczenia.

Sprawdź: 6 niedoborów, które mogą powodować stany depresyjne

Spis treści:

• Dlaczego psychiatra zleca badania krwi?
• Czy psychiatra może postawić diagnozę bez badań krwi?
• Jakie choroby mogą dawać objawy przypominające zaburzenia psychiczne?
• Dlaczego sprawdza się tarczycę?
• Dlaczego morfologia może być ważna?
• Jakie badania krwi może zlecić psychiatra?
• Badania krwi przed rozpoczęciem leków psychiatrycznych
• Czy badania są potrzebne przed rozpoczęciem antydepresantów?
• Jak przygotować się do badań krwi?
• Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego psychiatra zleca badania krwi?

Objawy psychiczne i objawy niektórych chorób fizycznych mogą się częściowo nakładać.

Przykładowo osoba z niedoczynnością tarczycy może zgłaszać:

• przewlekłe zmęczenie,
• senność,
• spowolnienie,
• problemy z koncentracją,
• obniżony nastrój,
• pogorszenie pamięci.

Z kolei niedokrwistość może powodować m.in.:

• osłabienie,
• męczliwość,
• bóle i zawroty głowy,
• gorszą tolerancję wysiłku,
• trudności z koncentracją.

Nie oznacza to oczywiście, że każda osoba z takimi objawami ma chorobę tarczycy lub anemię. Objawy te są niespecyficzne i mogą występować zarówno w zaburzeniach psychicznych, jak i wielu innych problemach zdrowotnych, dlatego podczas diagnostyki psychiatrycznej lekarz bierze pod uwagę cały obraz kliniczny, a nie tylko objawy psychiczne.

Czy psychiatra może postawić diagnozę bez badań krwi?

Tak - to ważne, ponieważ nie istnieje żadne badanie krwi, które potwierdzi depresję, zaburzenie lękowe, ADHD czy większość innych zaburzeń psychicznych.

Rozpoznanie psychiatryczne opiera się przede wszystkim na:

• rozmowie z pacjentem,
• dokładnym wywiadzie,
• ocenie występujących objawów,
• czasie ich trwania,
• wpływie objawów na codzienne funkcjonowanie,
• historii zdrowia psychicznego i fizycznego,
• przyjmowanych lekach i substancjach,
• a w razie potrzeby również na kwestionariuszach i dodatkowych badaniach.

Badania krwi są elementem uzupełniającym, a nie testem diagnostycznym na depresję czy zaburzenia lękowe.

Jakie choroby mogą dawać objawy przypominające zaburzenia psychiczne?

Niektóre problemy zdrowotne mogą powodować objawy takie jak zmęczenie, problemy z koncentracją, zaburzenia snu, zmiany nastroju czy niepokój.

W zależności od sytuacji lekarz może brać pod uwagę m.in.:

Nie oznacza to, że wszystkie te badania powinny być wykonywane u każdego pacjenta - diagnostyka powinna być dopasowana do konkretnej sytuacji.

Dlaczego psychiatra może zlecić badanie tarczycy?

Jednym z częściej rozważanych problemów jest choroba tarczycy.

Hormony tarczycy wpływają na funkcjonowanie całego organizmu, a ich zaburzenia mogą wiązać się również ze zmianami nastroju, energii, snu czy funkcji poznawczych.

Niedoczynność tarczycy może powodować m.in.:

• zmęczenie,
• senność,
• spowolnienie psychoruchowe,
• problemy z koncentracją,
• obniżenie nastroju,
• pogorszenie pamięci.

Objawy te mogą częściowo przypominać depresję.

Nadczynność tarczycy może z kolei wiązać się z:

• niepokojem,
• rozdrażnieniem,
• bezsennością,
• drżeniem rąk,
• kołataniem serca,
• zwiększoną pobudliwością.

Dlatego przy odpowiednim obrazie klinicznym psychiatra może zlecić TSH, czyli hormon tyreotropowy. W razie nieprawidłowego wyniku lub określonych wskazań diagnostykę można rozszerzyć o FT4, a czasem inne badania.

SWISSLAB_QUOTE_POSITIVE_SWISSLAB

Dlaczego psychiatra zleca morfologię?

Morfologia krwi pozwala ocenić m.in. liczbę krwinek czerwonych, białych i płytek krwi oraz parametry opisujące krwinki.

Jednym z powodów jej wykonania może być poszukiwanie niedokrwistości (anemii).

Niedokrwistość może powodować:

• osłabienie,
• przewlekłe zmęczenie,
• senność,
• zawroty głowy,
• duszność przy wysiłku,
• kołatanie serca,
• problemy z koncentracją.

Jeżeli pacjent zgłasza przede wszystkim brak energii, osłabienie i trudności z koncentracją, anemia może być jednym z problemów, które lekarz powinien wziąć pod uwagę.

Sama morfologia nie odpowiada jednak na pytanie, dlaczego wystąpiła anemia; jeżeli zostanie wykryta, dalsza diagnostyka może obejmować m.in. ferrytynę, żelazo i inne badania gospodarki żelazowej - zależnie od obrazu klinicznego.

Sprawdź: Jak poprawić samopoczucie?

Czy psychiatra zawsze musi wykluczyć anemię przed diagnozą depresji?

Nie, to częste uproszczenie. Psychiatra nie musi automatycznie wykluczyć każdej możliwej choroby fizycznej, zanim rozpozna depresję. Lekarz ocenia prawdopodobieństwo innych przyczyn na podstawie wywiadu, badania i objawów.

Jeżeli jednak objawy wskazują na możliwość niedokrwistości lub innego problemu somatycznego, badania krwi mogą być bardzo pomocne.

Co więcej, depresja i choroba fizyczna mogą występować jednocześnie.

Stwierdzenie niedokrwistości nie oznacza więc automatycznie, że objawy psychiczne „nie są depresją”. Może się okazać, że pacjent wymaga zarówno leczenia problemu somatycznego, jak i pomocy psychiatrycznej lub psychoterapeutycznej.

Jakie badania krwi może zlecić psychiatra?

Nie ma jednej listy badań obowiązkowych dla każdej osoby. W zależności od sytuacji lekarz może rozważyć m.in.:

1. Morfologię krwi.

Może pomóc wykryć m.in. niedokrwistość czy niektóre nieprawidłowości dotyczące krwinek.

2. TSH.

Podstawowe badanie służące do oceny funkcji tarczycy.

3. FT4.

Może zostać dodane, szczególnie gdy TSH jest nieprawidłowe lub istnieją inne wskazania kliniczne.

4. Witaminę B12 i kwas foliowy.

Ich niedobory mogą powodować niedokrwistość, a niedobór B12 może dodatkowo prowadzić do objawów neurologicznych.

5. Glukozę.

Może być przydatna w ocenie ogólnego stanu zdrowia i niektórych objawów, a także przed rozpoczęciem określonych leków.

6. Elektrolity i funkcję nerek.

Sód, potas czy kreatynina mogą mieć znaczenie w określonych sytuacjach klinicznych oraz przy planowaniu leczenia.

7. Próby wątrobowe.

Mogą być potrzebne m.in. przy określonych chorobach, stosowaniu leków wpływających na wątrobę czy podejrzeniu choroby wątroby.

8. Lipidogram i HbA1c lub glukozę.

Mogą być szczególnie istotne przed rozpoczęciem niektórych leków psychiatrycznych, zwłaszcza tych, które mogą wpływać na masę ciała i metabolizm.

9. Inne badania

W określonych sytuacjach lekarz może rozważyć np. badania toksykologiczne, poziom konkretnych leków, badania w kierunku infekcji czy inne testy wynikające z objawów.

Badania krwi przed rozpoczęciem przyjmowania leków psychiatrycznych

Badania laboratoryjne mogą być potrzebne nie tylko po to, aby lepiej ocenić przyczynę objawów.

Drugim ważnym powodem jest bezpieczeństwo leczenia.

Niektóre leki psychiatryczne mogą wpływać na:

• masę ciała,
• poziom glukozy,
• gospodarkę lipidową,
• czynność wątroby,
• elektrolity,
• morfologię krwi,
• poziom określonych hormonów.

Zakres kontroli zależy od konkretnego leku.

Czy badania są potrzebne przed rozpoczęciem antydepresantów?

Nie zawsze. Przed rozpoczęciem leczenia psychiatra bierze pod uwagę m.in.:

• rozpoznanie,
• objawy,
• inne choroby,
• przyjmowane leki,
• wiek,
• ciążę lub możliwość zajścia w ciążę,
• wcześniejsze reakcje na leki,
• potencjalne działania niepożądane.

W niektórych sytuacjach badania laboratoryjne będą uzasadnione, w innych nie.

Uwaga! Nie należy samodzielnie wykonywać ogromnego panelu badań tylko dlatego, że planowana jest pierwsza wizyta psychiatryczna. Jeśli lekarz ma określone podejrzenia lub planuje konkretną terapię, może wskazać, jakie badania rzeczywiście będą przydatne.

Czy warto zrobić badania krwi przed pierwszą wizytą u psychiatry?

To zależy od sytuacji. Jeżeli masz już aktualne wyniki badań, warto zabrać je na wizytę. Szczególnie przydatne mogą być wyniki badań wykonanych niedawno z powodu objawów takich jak:

• przewlekłe zmęczenie,
• senność,
• problemy z koncentracją,
• kołatania serca,
• zmiany masy ciała,
• zaburzenia miesiączkowania,
• osłabienie,
• problemy ze snem.

Jeśli nie masz żadnych badań, nie oznacza to, że nie możesz iść do psychiatry.

Lekarz podczas wizyty zdecyduje, czy dodatkowa diagnostyka jest potrzebna.

Jak przygotować się do badań krwi zlecanych przez psychiatrę?

Sposób przygotowania zależy od rodzaju badań - nie wszystkie badania wymagają bycia na czczo.

Jeśli wykonywana jest sama morfologia lub TSH, nie ma uniwersalnej zasady, że pacjent musi zawsze pościć. Jeżeli jednak jednocześnie wykonywane są np. glukoza czy lipidogram, laboratorium lub lekarz może zalecić określone przygotowanie.

Najlepiej sprawdzić wymagania dotyczące konkretnego zestawu badań.

Jeżeli przyjmujesz leki lub suplementy, nie odstawiaj ich samodzielnie przed pobraniem krwi. Poinformuj lekarza i personel punktu pobrań o stosowanych preparatach.

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego psychiatra zleca badania krwi?

Najczęściej po to, aby sprawdzić, czy objawy nie mogą być związane z chorobą somatyczną lub niedoborem oraz aby ocenić bezpieczeństwo planowanego leczenia. Badania nie służą do „wykrycia depresji” we krwi.

Czy badanie krwi wykryje depresję?

Nie. Nie istnieje pojedyncze badanie krwi, które potwierdza lub wyklucza depresję. Rozpoznanie stawia się na podstawie objawów, wywiadu i oceny klinicznej.

Czy psychiatra sprawdza tarczycę?

Może zlecić badanie TSH, szczególnie gdy objawy mogą wskazywać na zaburzenia funkcji tarczycy. Choroby tarczycy mogą powodować objawy przypominające depresję lub zaburzenia lękowe.

Czy anemia może powodować objawy przypominające depresję?

Niedokrwistość może powodować przede wszystkim zmęczenie, osłabienie, zawroty głowy i problemy z koncentracją. Objawy te mogą współwystępować z depresją lub przypominać niektóre jej objawy, dlatego morfologia może być przydatna w określonych sytuacjach.

Jakie badania zrobić przed wizytą u psychiatry?

Nie ma jednego obowiązkowego pakietu dla każdego pacjenta. W zależności od objawów lekarz może rozważyć m.in. morfologię, TSH, glukozę, elektrolity, parametry funkcji nerek i wątroby, B12 lub foliany. Zakres badań powinien zależeć od sytuacji klinicznej.

Czy trzeba zrobić badania krwi przed rozpoczęciem antydepresantów?

Nie zawsze. Potrzeba wykonania badań zależy od stanu zdrowia pacjenta i rodzaju planowanego leczenia.

Czy psychiatra może postawić diagnozę, jeśli wyniki krwi są prawidłowe?

Tak. Prawidłowe wyniki badań krwi nie wykluczają zaburzenia psychicznego. Badania laboratoryjne są tylko jednym z elementów oceny stanu zdrowia.

Czy nieprawidłowe wyniki krwi oznaczają, że nie mam zaburzenia psychicznego?

Nie. Choroba somatyczna i zaburzenie psychiczne mogą występować jednocześnie. Wyniki badań są interpretowane razem z objawami i wywiadem.

Dlaczego psychiatra zleca badania krwi?

Niektóre choroby i niedobory mogą powodować objawy podobne do tych występujących w zaburzeniach psychicznych. Badania pomagają również ocenić stan zdrowia przed rozpoczęciem niektórych leków.

Szczególne znaczenie może mieć sprawdzenie:

• morfologii - m.in. pod kątem niedokrwistości,
• TSH - w kierunku zaburzeń funkcji tarczycy,
• glukozy i parametrów metabolicznych - zależnie od sytuacji i planowanego leczenia,
• elektrolitów oraz funkcji nerek i wątroby- gdy istnieją wskazania,
• witaminy B12 i folianów - gdy objawy lub wywiad sugerują możliwość niedoboru.

Najważniejsze jest jednak to, że nie istnieje jeden obowiązkowy pakiet badań krwi przed wizytą u psychiatry. Diagnostyka powinna być dobrana indywidualnie. Badania laboratoryjne nie zastępują wywiadu psychiatrycznego i nie służą do samodzielnego potwierdzania lub wykluczania depresji, zaburzeń lękowych czy innych zaburzeń psychicznych.

SWISSLAB_QUOTE_NEGATIVE_SWISSLAB

Polecamy pakiety badań:

• Pakiet Badań na Zmęczenie dla Kobiet,
• Pakiet Badań na Zmęczenie dla Mężczyzn,
• Pakiet Badań Witalność,
• Pakiet Badań na Niedobory.

Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Informacje zawarte w niniejszym dokumencie nie zastępują i nigdy nie powinny być traktowane jako profesjonalna porada medyczna.

Źródła:

• NICE - Thyroid disease: assessment and management
• NHS - Diagnosis: Depression in adults