Odczyn Waaler-Rose

Odczyn Waalera-Rosego to badanie laboratoryjne służące do wykrywania czynnika reumatoidalnego (RF) we krwi. Jest ono wykorzystywane przede wszystkim w diagnostyce reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) oraz innych chorób autoimmunizacyjnych.

Badanie opiera się na metodzie hemaglutynacji - wykrywa zdolność surowicy pacjenta do zlepiania (aglutynacji) specjalnie przygotowanych krwinek, co świadczy o obecności przeciwciał RF.

Na czym polega odczyn Waalera-Rosego?

Odczyn Waalera-Rosego wykrywa autoprzeciwciała skierowane przeciwko fragmentowi Fc immunoglobulin IgG. Te autoprzeciwciała określa się jako czynnik reumatoidalny (RF).

• W większości przypadków RF należy do klasy IgM (ok. 85%), rzadziej IgG, IgA lub IgE.
• Obecność RF powoduje aglutynację krwinek baranich opłaszczonych króliczymi przeciwciałami IgG.
• Wynik dodatni wskazuje na obecność czynnika reumatoidalnego w surowicy.

Kiedy wykonuje się odczyn Waalera-Rosego?

Badanie zaleca się przede wszystkim przy podejrzeniu chorób autoimmunizacyjnych, takich jak:

• reumatoidalne zapalenie stawów (RZS),
• zespół Sjögrena,
• mieszana choroba tkanki łącznej (MCTD),
• toczeń układowy,
• krioglobulinemia.

Może być również pomocne w diagnostyce przewlekłych stanów zapalnych, zakażeń oraz chorób układowych.

Jak przygotować się do badania?

1. Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania.
2. Nie ma konieczności bycia na czczo (chyba że lekarz zaleci inaczej).
3. Warto poinformować lekarza o przyjmowanych lekach i chorobach przewlekłych.

Co oznaczają wyniki badania?

Wynik dodatni odczynu Waalera-Rosego może wskazywać na:

• reumatoidalne zapalenie stawów (RZS),
• zespół Sjögrena,
• choroby autoimmunologiczne (np. toczeń),
• przewlekłe infekcje bakteryjne i wirusowe (np. EBV, CMV, HIV),
• choroby wątroby, płuc, sarkoidozę,
• obecność RF u osób starszych (zjawisko fizjologiczne).

Wynik ujemny:

• nie wyklucza RZS (istnieją tzw. seronegatywne postacie choroby),
• może wystąpić mimo choroby, szczególnie na wczesnym etapie.

Czy odczyn Waalera-Rosego jest wiarygodny?

Badanie ma dużą wartość diagnostyczną, ale:

• nie jest w pełni swoiste dla RZS,
• dodatni wynik może występować także u osób zdrowych (szczególnie w starszym wieku),
• interpretacja zawsze powinna być połączona z objawami klinicznymi i innymi badaniami (np. anty-CCP).

W rzadkich przypadkach bardzo wysokie stężenie RF może dawać wynik fałszywie ujemny (tzw. efekt haka).